Các loại mã vạch phổ biến hiện nay: Phân loại, đặc điểm và ứng dụng thực tế

Trong hoạt động sản xuất, lưu kho và vận chuyển hàng hóa, mã vạch đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý thông tin, kiểm soát dòng hàng và giảm thiểu sai sót vận hành. Việc hiểu rõ các loại mã vạch giúp doanh nghiệp lựa chọn đúng mục đích sử dụng, từ đó tối ưu chi phí và hiệu quả quản lý. Vậy mã vạch là gì, được phân loại như thế nào và đâu là loại mã vạch phù hợp cho từng nhu cầu? Cùng 247Express tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

MÃ VẠCH LÀ GÌ?

Mã vạch (Barcode) là một phương thức lưu trữ và truyền tải thông tin bằng một loại ký hiệu gọi là ký mã pháp. Hiểu đơn giản thì đây là giấy chứng minh thư của hàng hóa giúp máy móc có thể đọc hiểu dữ liệu nhanh chóng mà không cần nhập liệu thủ công.

Sự hiện diện của các loại mã vạch đã làm thay đổi hoàn toàn cục diện của ngành logistics và bán lẻ nhờ vào các yếu tố cốt lõi sau:

Khái niệm mã vạch

Mã vạch là sự thể hiện thông tin trong các dạng nhìn thấy được trên các bề mặt của sản phẩm, hàng hóa mà máy móc có thể đọc được. Ban đầu, mã vạch lưu trữ dữ liệu theo thay đổi độ rộng và khoảng cách giữa các dòng kẻ song song nhưng hiện nay chúng đã phát triển thành các khối hình học đa dạng.

Khám phá khái niệm mã vạch là gì?

Vai trò của mã vạch trong quản lý và kinh doanh

Mã vạch đóng vai trò sống còn trong việc tự động hóa khâu kiểm kho, thanh toán và vận chuyển. Đối với doanh nghiệp, công nghệ này giúp loại bỏ hoàn toàn các sai sót do con người gây ra, cung cấp dữ liệu tồn kho chính xác theo thời gian thực và giúp quá trình truy xuất nguồn gốc sản phẩm trở nên minh bạch hơn bao giờ hết.

PHÂN LOẠI MÃ VẠCH PHỔ BIẾN HIỆN NAY

Việc hiểu rõ đặc điểm của các loại mã vạch sẽ giúp doanh nghiệp định hình được công nghệ quét và in ấn cần đầu tư. Hiện nay, tùy theo cấu trúc và khả năng chứa dữ liệu thì mã vạch được chia thành hai nhóm chính dưới đây:

Mã vạch 1D (mã vạch tuyến tính)

Đây là loại mã vạch truyền thống bao gồm các vạch đen trắng song song xen kẽ nhau. Mã 1D chỉ chứa được một lượng dữ liệu hạn chế (thường là mã số sản phẩm) và đòi hỏi thiết bị quét laser theo chiều ngang.

Mã vạch 2D (mã vạch hai chiều)

Mã vạch 2D là bước tiến vượt bậc với cấu trúc gồm các ô vuông, chấm điểm hoặc đa giác. Thay vì chỉ đọc theo chiều ngang thì mã 2D được đọc theo cả chiều dọc và chiều ngang. Mã này cho phép lưu trữ hàng ngàn ký tự bao gồm cả văn bản, hình ảnh và liên kết trang web.

Mẫu các loại mã vạch 2D (mã vạch hai chiều)

CÁC LOẠI MÃ VẠCH 1D THÔNG DỤNG

Hiện nay, mã vạch 1D vẫn giữ vị thế độc tôn trong ngành bán lẻ nhờ sự đơn giản và chi phí triển khai thấp. Dưới đây là các loại mã vạch 1D mà doanh nghiệp thường xuyên bắt gặp nhất trong hoạt động kinh doanh hằng ngày:

Mã vạch EAN-13

EAN-13 là tiêu chuẩn phổ biến nhất trên toàn thế giới (ngoại trừ Mỹ và Canada). Với 13 chữ số, mã này giúp định danh duy nhất một loại hàng hóa bao gồm mã quốc gia, mã doanh nghiệp và mã sản phẩm. Đây cũng là yêu cầu bắt buộc nếu doanh nghiệp muốn đưa hàng vào siêu thị.

Mã vạch EAN-8

Loại mã này là biến thể thu gọn của EAN-13, EAN-8 chỉ gồm 8 chữ số. Chúng được thiết kế dành riêng cho các sản phẩm có diện tích đóng gói nhỏ như son môi, kẹo cao su hoặc phụ kiện y tế, nơi không có đủ không gian cho mã 13 số.

Mã vạch UPC

UPC (Universal Product Code) là tiền thân của EAN và hiện nay chủ yếu được sử dụng tại thị trường Bắc Mỹ. Nếu doanh nghiệp có kế hoạch xuất khẩu hàng hóa sang Hoa Kỳ hoặc Canada thì việc tích hợp mã UPC trên bao bì là điều cần thiết.

Mã vạch UPC (Universal Product Code) là tiền thân của EAN

Mã vạch Code 39

Code 39 có ưu điểm vượt trội là có thể mã hóa cả số và chữ cái. Do tính linh hoạt cao và cấu trúc tự kiểm tra lỗi mà nó thường được ứng dụng trong quản lý tài sản nội bộ của doanh nghiệp hoặc trong lĩnh vực quân sự.

Mã vạch Code 128

Mã Code 128 có mật độ dữ liệu rất cao cho phép lưu trữ nhiều thông tin hơn Code 39 trong một không gian hẹp. Đây là lựa chọn hàng đầu cho các doanh nghiệp logistics và vận tải để quản lý, kiểm tra mã vận đơn và thông tin lô hàng.

Mã vạch ITF (Interleaved 2 of 5)

ITF thường được in trực tiếp lên các thùng carton hoặc pallet chứa hàng. Đặc điểm của mã này là khả năng chịu đựng sai sót in ấn tốt trên các bề mặt thô ráp, phù hợp cho quy trình vận chuyển hàng hóa số lượng lớn.

Mã vạch ITF thường được in trực tiếp lên các thùng carton hoặc pallet chứa hàng

CÁC LOẠI MÃ VẠCH 2D PHỔ BIẾN

Sự lên ngôi của điện thoại thông minh đã thúc đẩy mã 2D phát triển mạnh mẽ. Để tối ưu hóa trải nghiệm khách hàng, doanh nghiệp có thể cân nhắc sử dụng các loại mã vạch 2D sau:

Mã QR Code

QR Code (Quick Response Code) là loại mã 2D phổ biến nhất hiện nay. Mã này có khả năng đọc cực nhanh và dung lượng lưu trữ lớn khiến nó trở thành công cụ đắc lực cho thanh toán điện tử, marketing và kết nối thông tin website.

Mã Data Matrix

Data Matrix có cấu trúc siêu nhỏ nhưng độ bảo mật cực cao. Loại mã này thường được khắc trực tiếp lên các linh kiện điện tử hoặc thiết bị y tế tinh vi mà các loại mã vạch khác không thể đáp ứng được về kích thước.

Data Matrix có cấu trúc siêu nhỏ nhưng độ bảo mật cực cao

Mã PDF417

Mã PDF417 thường xuất hiện trên giấy phép lái xe, thẻ căn cước hoặc vé máy bay. Điểm đặc biệt của nó là khả năng lưu trữ tệp dữ liệu, tức các thông tin vẫn có thể đọc được ngay cả khi mã bị trầy xước hoặc hư hỏng một phần.

Mã Aztec

Aztec không yêu cầu một khoảng trắng bao quanh như QR Code nên giúp tiết kiệm tối đa diện tích in ấn. Loại mã này thường được sử dụng phổ biến trong ngành vận tải công cộng như vé tàu hỏa hoặc vé xe bus.

BẢNG SO SÁNH CÁC LOẠI MÃ VẠCH PHỔ BIẾN

Để doanh nghiệp có cái nhìn tổng quan nhất trước khi quyết định đầu tư hệ thống in ấn và quét mã, 247Express đã tổng hợp bảng so sánh các loại mã vạch dựa trên các tiêu chí kỹ thuật cốt lõi:

 

 NÊN CHỌN LOẠI MÃ VẠCH NÀO CHO TỪNG NHU CẦU?

Lựa chọn sai các loại mã vạch có thể dẫn đến lãng phí chi phí in ấn và làm chậm quy trình vận hành. Dưới đây là các gợi ý chiến lược dựa trên nhu cầu thực tế của đa số doanh nghiệp hiện nay:

Chọn mã vạch cho bán lẻ

Doanh nghiệp kinh doanh hàng tiêu dùng nên chọn EAN-13 để đảm bảo tính tương thích với mọi hệ thống máy tính tiền tại các siêu thị và cửa hàng tiện lợi trên toàn quốc.

Chọn mã vạch cho kho vận

Trong ngành logistics thì Code 128 là sự lựa chọn tối ưu nhất. Nó giúp doanh nghiệp quản lý mã vận đơn, số lô, ngày sản xuất và trọng lượng hàng hóa một cách gọn gàng và chuẩn xác.

Chọn mã vạch cho quản lý thông tin

Nếu doanh nghiệp cần quản lý các hồ sơ nhân sự, tài liệu nội bộ có mật độ thông tin cao thì PDF417 hoặc QR Code sẽ giúp tích hợp toàn bộ thông tin cần thiết vào một nhãn dán duy nhất.

Nếu cần quản lý các hồ sơ nhân sự thì có thể tham khảo QR Code

Chọn mã vạch cho truy xuất nguồn gốc

QR Code là giải pháp không thể thay thế cho nhu cầu truy xuất nguồn gốc. Khách hàng chỉ cần sử dụng điện thoại cá nhân để quét và xem toàn bộ quy trình từ khâu nuôi trồng đến khâu đóng gói của doanh nghiệp.

NHỮNG LƯU Ý KHI SỬ DỤNG MÃ VẠCH

Việc sở hữu mã vạch đúng tiêu chuẩn mới chỉ là bước đầu tiên. Để hệ thống vận hành trơn tru, doanh nghiệp cần chú trọng đến chất lượng hiển thị và tính bảo mật của dữ liệu được mã hóa. Các yếu tố sau đây sẽ quyết định trực tiếp đến hiệu quả sử dụng các loại mã vạch của doanh nghiệp:

Tiêu chuẩn mã vạch

Doanh nghiệp cần đăng ký mã số mã vạch với Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng để được cấp quyền sử dụng hợp pháp và tránh tình trạng trùng lặp mã với các đơn vị khác.

Chất lượng in ấn mã vạch

Một mã vạch bị mờ, nhòe hoặc mất nét sẽ khiến máy quét không thể nhận diện. Doanh nghiệp nên đầu tư máy in tem nhãn chuyên dụng và sử dụng mực in chất lượng để đảm bảo độ bền trong môi trường kho bãi.

Doanh nghiệp nên dùng máy in tem nhãn để đảm bảo độ bền trong kho bãi

Thiết bị quét mã phù hợp

Máy quét Laser chỉ đọc được mã 1D trong khi máy quét ảnh (Imager) có thể đọc được cả mã 1D và 2D. Do đó doanh nghiệp cần chọn thiết bị tương thích với loại mã mình đang triển khai.

Bảo mật và quản lý dữ liệu mã vạch

Dữ liệu đằng sau mã vạch cần được lưu trữ trên hệ thống máy chủ ổn định. Đối với các mã chứa liên kết website thì doanh nghiệp phải đảm bảo đường link luôn hoạt động để tránh ảnh hưởng đến trải nghiệm người dùng.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP VỀ CÁC LOẠI MÃ VẠCH (FAQ)

Trong quá trình đồng hành cùng khách hàng, 247Express nhận thấy có những thắc mắc chung mà hầu hết các doanh nghiệp đều quan tâm khi bắt đầu triển khai các loại mã vạch. Sau đây là giải đáp cho những vấn đề cốt lõi mà doanh nghiệp thường gặp phải:

Mã vạch 1D và 2D khác nhau như thế nào?

Sự khác biệt lớn nhất nằm ở dung lượng dữ liệu và hướng đọc. Mã 1D chỉ chứa tối đa khoảng 20-25 ký tự và đọc theo một hướng trong khi mã 2D chứa được hàng ngàn ký tự và đọc được từ mọi hướng.

QR Code có thay thế hoàn toàn mã vạch truyền thống không?

Câu trả lời là chưa. Mã vạch 1D như EAN vẫn là tiêu chuẩn Quốc tế trong bán lẻ vì sự đơn giản và giá thành máy quét rẻ. Còn QR Code chủ yếu được sử dụng như một giải pháp bổ trợ giúp lưu trữ và truyền tải thông tin đa dạng hơn thay vì thay thế hoàn toàn mã vạch truyền thống.

Mã vạch vẫn được dùng phổ biến và chưa bị QR code thay thế hoàn toàn

Doanh nghiệp nhỏ nên dùng loại mã vạch nào?

Nếu chỉ quản lý kho nội bộ thì doanh nghiệp nhỏ có thể dùng Code 39 hoặc Code 128. Nếu bán hàng ra thị trường thì doanh nghiệp buộc phải sử dụng mã EAN theo quy định pháp luật.

Hệ thống mã vạch chính xác là nền tảng cho sự thành công của quy trình logistics. Tại 247Express, chúng tôi ứng dụng công nghệ mã vạch tiên tiến nhất để đảm bảo mỗi kiện hàng của doanh nghiệp luôn được định vị và vận chuyển với tốc độ tối ưu nhất.

Nếu doanh nghiệp đang tìm kiếm giải pháp quản lý, vận chuyển và logistics chuyên nghiệp, 247Express sẵn sàng đồng hành và tư vấn chi tiết theo từng nhu cầu vận hành. Doanh nghiệp có thể tham khảo dịch vụ vận tải nội địa của 247Express bằng cách liên hệ trực tiếp qua hotline 1900 6980 hoặc điền thông tin vào biểu mẫu bên cạnh để được hỗ trợ kịp thời.