Tối ưu tuyến đa điểm là gì? Phương pháp thực hiện và ứng dụng giảm chi phí vận chuyển cho doanh nghiệp

Trong vận hành B2B, việc phục vụ nhiều điểm trên cùng một tuyến có thể khiến doanh nghiệp phát sinh quãng đường di chuyển không cần thiết, thời gian chờ và chi phí vận hành nếu lộ trình chưa được sắp xếp hợp lý. Cùng 247Express tìm hiểu tối ưu tuyến đa điểm là gì, những yếu tố cần xác định và phương pháp triển khai phù hợp để doanh nghiệp kiểm soát chi phí, nâng cao hiệu suất phương tiện và chủ động hơn trong hoạt động vận chuyển.

TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM LÀ GÌ? BẢN CHẤT BÀI TOÁN ĐỊNH TUYẾN NHIỀU ĐIỂM GIAO NHẬN

Tối ưu tuyến đa điểm là quá trình xác định thứ tự ghé thăm nhiều điểm đến trên một hoặc nhiều tuyến vận chuyển sao cho phương tiện hoàn thành nhiệm vụ với hiệu quả vận hành phù hợp. Thay vì chỉ xem xét khoảng cách giữa điểm đi và điểm đến, doanh nghiệp cần đánh giá toàn bộ hành trình, bao gồm:

• Điểm xuất phát hoặc kho hàng.
• Số lượng điểm cần phục vụ.
• Khối lượng, kích thước và đặc tính hàng hóa.
• Năng lực chuyên chở của từng phương tiện.
• Khoảng cách và thời gian di chuyển giữa các điểm.
• Khung giờ tiếp nhận tại từng địa điểm.
• Thời gian dừng, bốc xếp và xử lý hàng tại mỗi điểm.
• Điều kiện giao thông, hạn chế phương tiện và các quy định tại khu vực.

Tối ưu tuyến đa điểm giúp doanh nghiệp giảm chi phí vận chuyển

Bản chất của bài toán tối ưu tuyến đa điểm

Giả sử một phương tiện xuất phát từ kho và cần phục vụ 8 điểm tại nhiều khu vực khác nhau. Nếu sắp xếp điểm đến theo thứ tự phát sinh đơn hàng, phương tiện có thể phải di chuyển theo hình thức:

Kho → Điểm A → Điểm B → Điểm C → quay lại khu vực A → Điểm D → Điểm E…

Trong khi đó, một phương án khác có thể gom các điểm gần nhau thành từng cụm:

Kho → Cụm 1 → Cụm 2 → Cụm 3 → quay về kho.

Sự khác biệt không chỉ nằm ở tổng số kilomet, một tuyến được tổ chức hợp lý còn giúp:

• Hạn chế quãng đường phương tiện chạy không tải.
• Giảm thời gian di chuyển giữa các điểm.
• Hạn chế việc quay đầu hoặc đi lại trên cùng một khu vực.
• Phân bổ tải trọng phù hợp với năng lực phương tiện.
• Chủ động hơn trong việc đáp ứng các khung giờ tiếp nhận.
• Tăng khả năng hoàn thành nhiều điểm trong cùng một chuyến.

CÁC YẾU TỐ RÀNG BUỘC CẦN XÁC ĐỊNH TRƯỚC KHI TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM

Một tuyến vận chuyển chỉ có thể tối ưu khi dữ liệu đầu vào đầy đủ và chính xác. Nếu doanh nghiệp chỉ cung cấp danh sách địa chỉ mà không có thông tin về hàng hóa, khung giờ hoặc phương tiện, kết quả sắp xếp tuyến có thể không phù hợp với thực tế.

Hiểu đúng bài toán định tuyến nhiều điểm trong vận chuyển

Số điểm giao, khối lượng hàng và tải trọng phương tiện

Số lượng điểm đến là yếu tố đầu tiên cần xác định. Tuy nhiên, nhiều điểm không đồng nghĩa với việc có thể đưa tất cả vào cùng một chuyến. Doanh nghiệp cần xem xét đồng thời nhu cầu của từng điểm và khả năng chuyên chở của phương tiện.

Ví dụ, một phương tiện có thể đi qua 10 điểm về mặt địa lý nhưng không thể phục vụ toàn bộ nếu tổng khối lượng hàng vượt tải trọng. Ngược lại, một tuyến chỉ có 4 điểm nhưng hàng hóa cồng kềnh có thể đã chiếm phần lớn không gian phương tiện.

Khi xây dựng phương án tối ưu tuyến đa điểm, doanh nghiệp nên lập bảng dữ liệu tối thiểu gồm:

Khung giờ giao nhận và quy định cấm tải theo khu vực

Một tuyến có khoảng cách hợp lý vẫn có thể không khả thi nếu phương tiện đến điểm tiếp nhận ngoài thời gian cho phép.

Chẳng hạn, một nhà máy chỉ tiếp nhận hàng trong khoảng 8h00–11h00 và 13h00 - 16h00. Nếu phương tiện đến lúc 11h30, doanh nghiệp có thể phát sinh thời gian chờ hoặc phải điều chỉnh lại toàn bộ lịch trình.

Bên cạnh khung giờ của từng điểm, doanh nghiệp cũng cần kiểm tra các quy định có thể ảnh hưởng đến lộ trình như:

• Khung giờ hạn chế phương tiện tại khu vực đô thị.
• Quy định cấm hoặc hạn chế xe tải theo tải trọng.
• Quy định ra vào khu công nghiệp.
• Thời gian đăng ký phương tiện tại cổng nhà máy.
• Quy định về thời gian tiếp nhận hàng của kho hoặc trung tâm phân phối.

Khoảng cách, tình trạng giao thông và thời gian dừng tại mỗi điểm

Khoảng cách giữa các điểm là dữ liệu quan trọng nhưng không phản ánh toàn bộ thời gian vận chuyển. Hai điểm cách nhau 10 km có thể mất nhiều thời gian hơn dự kiến nếu nằm trên tuyến thường xuyên ùn tắc hoặc có hạn chế phương tiện. Doanh nghiệp cần tính đến:

• Thời gian di chuyển dự kiến.
• Tình trạng giao thông theo từng khung giờ.
• Tuyến đường phù hợp với loại phương tiện.
• Thời gian dừng tại từng điểm.
• Thời gian bốc xếp hoặc kiểm đếm hàng hóa.
• Thời gian chờ tại cổng, bãi xe hoặc khu vực tiếp nhận.

PHƯƠNG PHÁP TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM TRONG VẬN HÀNH THỰC TẾ

Không có một phương pháp duy nhất phù hợp với mọi doanh nghiệp. Cách lựa chọn phụ thuộc vào số lượng điểm, tần suất vận chuyển, quy mô đội xe và mức độ phức tạp của hoạt động.

Phương pháp thủ công phù hợp với tuyến vận chuyển đơn giản

Phương pháp thủ công và hạn chế khi quy mô điểm giao tăng

Với số lượng điểm ít, nhân sự điều phối có thể sử dụng bản đồ, bảng tính hoặc kinh nghiệm vận hành để sắp xếp thứ tự tuyến. Cách này có ưu điểm là dễ triển khai, không đòi hỏi đầu tư công nghệ lớn và phù hợp với những tuyến cố định. Tuy nhiên, phương pháp thủ công bắt đầu bộc lộ hạn chế khi:

• Số điểm đến tăng nhanh.
• Có nhiều phương tiện với tải trọng khác nhau.
• Mỗi điểm có khung giờ tiếp nhận riêng.
• Đơn hàng phát sinh liên tục trong ngày.
• Điều kiện giao thông thay đổi.
• Doanh nghiệp phải quản lý nhiều khu vực cùng lúc.

Ứng dụng thuật toán định tuyến và phần mềm TMS

Với doanh nghiệp có nhiều điểm vận chuyển, việc ứng dụng công nghệ giúp xử lý lượng dữ liệu lớn và đánh giá nhiều ràng buộc cùng lúc. Một hệ thống TMS hoặc công cụ định tuyến có thể hỗ trợ:

• Tiếp nhận dữ liệu đơn hàng và địa chỉ.
• Phân loại hàng hóa theo khối lượng, kích thước hoặc yêu cầu vận chuyển.
• Xác định năng lực của từng phương tiện.
• Phân tích khoảng cách và thời gian giữa các điểm.
• Xem xét khung giờ tiếp nhận.
• Phân bổ điểm đến cho từng phương tiện.
• Sắp xếp thứ tự điểm dừng.
• Theo dõi và điều chỉnh khi có thay đổi.

Gom nhóm điểm giao theo cụm địa lý và tuyến cố định

Gom nhóm theo cụm địa lý là một phương pháp dễ áp dụng và mang lại hiệu quả cao trong vận hành thực tế. Doanh nghiệp có thể chia các điểm đến theo:

• Khu vực địa lý.
• Khu công nghiệp.
• Quận, huyện hoặc tỉnh thành.
• Tuyến đường chính.
• Nhóm khách hàng có lịch tiếp nhận tương đồng.

TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM GIÚP DOANH NGHIỆP GIẢM CHI PHÍ VẬN CHUYỂN 

Chi phí vận chuyển không chỉ bao gồm cước phí trực tiếp. Doanh nghiệp còn phải tính đến nhiên liệu, nhân sự, thời gian phương tiện hoạt động, hao mòn và các chi phí phát sinh do chờ đợi hoặc vận hành không hiệu quả.

Giảm quãng đường, nhiên liệu và hao mòn phương tiện

Giảm quãng đường rỗng, chi phí nhiên liệu và hao mòn phương tiện

Khi phương tiện di chuyển theo lộ trình thiếu hợp lý, một phần quãng đường có thể không tạo ra giá trị vận chuyển tương ứng. Phương tiện phải quay lại khu vực đã đi qua, di chuyển giữa các điểm xa nhau hoặc chạy nhiều đoạn không cần thiết.

Việc sắp xếp lại tuyến giúp doanh nghiệp:

• Giảm tổng quãng đường vận hành.
• Hạn chế các đoạn đường di chuyển không cần thiết.
• Giảm mức tiêu thụ nhiên liệu.
• Giảm thời gian phương tiện hoạt động.
• Hạn chế hao mòn lốp, động cơ và các bộ phận vận hành.
• Tăng khả năng sử dụng phương tiện cho các chuyến tiếp theo.

Tăng số điểm giao mỗi chuyến, cải thiện tỷ lệ giao hàng đúng hạn

Khi thứ tự điểm đến được sắp xếp hợp lý, phương tiện có thể hoàn thành nhiều điểm hơn trong cùng một khoảng thời gian.

• Thứ nhất, tăng hiệu suất sử dụng phương tiện: Thay vì mỗi phương tiện chỉ phục vụ một số ít điểm, doanh nghiệp có thể phân bổ nhiều điểm phù hợp vào cùng một tuyến, miễn là không vượt quá các giới hạn về tải trọng và thời gian.
• Thứ hai, tăng khả năng kiểm soát lịch trình: Khi mỗi tuyến có thời gian dự kiến rõ ràng, doanh nghiệp dễ phát hiện các điểm có nguy cơ trễ và chủ động điều chỉnh trước khi ảnh hưởng đến toàn bộ kế hoạch.

LƯU Ý KHI DOANH NGHIỆP TRIỂN KHAI TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM

Để tối ưu tuyến đa điểm mang lại hiệu quả thực tế, doanh nghiệp cần đánh giá đồng thời dữ liệu vận chuyển, mục tiêu vận hành và khả năng triển khai. Một số lưu ý quan trọng gồm:

• Chuẩn hóa dữ liệu đầu vào: Cập nhật chính xác địa chỉ, tọa độ, khối lượng, kích thước hàng hóa và thời gian phục vụ tại từng điểm để xây dựng lộ trình phù hợp.
• Xác định rõ mục tiêu tối ưu: Doanh nghiệp cần xác định ưu tiên chính là giảm chi phí, rút ngắn thời gian vận chuyển, giảm số phương tiện sử dụng, tăng số điểm phục vụ hoặc nâng cao tỷ lệ đúng hạn.
• Kết hợp dữ liệu với thực tế vận hành: Bên cạnh dữ liệu bản đồ và hệ thống, cần tính đến các yếu tố thực tế như thời gian chờ tại cổng, quy định ra vào khu công nghiệp, đường nội bộ và quy trình tiếp nhận hàng.
• Theo dõi và đánh giá bằng dữ liệu: Các chỉ số như quãng đường, thời gian hoàn thành, chi phí nhiên liệu, số điểm phục vụ và tỷ lệ đúng hạn giúp doanh nghiệp đánh giá hiệu quả của phương án tối ưu tuyến đa điểm.
• Triển khai theo từng giai đoạn: Doanh nghiệp nên bắt đầu từ một nhóm tuyến hoặc khu vực có tần suất vận chuyển cao, sau đó đo lường kết quả và mở rộng khi mô hình đã ổn định.

247EXPRESS TỐI ƯU TUYẾN ĐA ĐIỂM CHO DOANH NGHIỆP TẠI CÁC KCN TRỌNG ĐIỂM MIỀN BẮC

Đối với doanh nghiệp sản xuất, thương mại và phân phối tại các khu công nghiệp, nhu cầu vận chuyển thường phát sinh đồng thời tại nhiều điểm như nhà máy, kho hàng, nhà cung cấp và đối tác. Vì vậy, tối ưu tuyến đa điểm trở thành một phương án quan trọng giúp doanh nghiệp tổ chức lộ trình phù hợp hơn với khối lượng hàng hóa, thời gian vận chuyển và đặc điểm từng khu vực.

Tại các khu công nghiệp trọng điểm Miền Bắc, hoạt động vận chuyển thường có những yêu cầu riêng về khung giờ tiếp nhận, quy định phương tiện ra vào và thời gian xử lý tại từng điểm. 247Express cung cấp giải pháp vận chuyển phù hợp với nhu cầu B2B, hỗ trợ doanh nghiệp kết nối hàng hóa giữa nhiều khu vực và chủ động hơn trong việc xây dựng phương án vận chuyển theo đặc điểm thực tế của từng tuyến.

Để được tư vấn phương án tối ưu tuyến đa điểm phù hợp với nhu cầu vận chuyển giữa các khu công nghiệp và khu vực sản xuất, doanh nghiệp có thể liên hệ hotline 1900 6980 hoặc điền thông tin vào biểu mẫu bên cạnh để 247Express hỗ trợ.